İran'da kriz derinleşiyor; Protestolar, askeri tehditler ve BM uyarısı

Artı Gerçek - İran'da 28 Aralık 2025'te ülkedeki yerel para biriminin döviz karşısındaki yüksek değer kaybı ve ekonomik sorunlar nedeniyle Tahran Büyük Çarşı'da esnafın başlattığı protestolar, ülke geneline yayıldı.

Şu anda 31 vilayetin 28'ine sıçrayan gösteriler, yaklaşık 180 il ve ilçede devam ediyor.

ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), İran genelinde devam eden protestolarda hayatını kaybedenlerin sayısının 544’e yükseldiğini duyurdu. Hayatını kaybedenlerden 48’inin emniyet görevlisi olduğu açıklanırken, İranlı yetkililer ise henüz resmi bir açıklama yapmadı. Ayrıca, gözaltına alınanların sayısının ise 10 bin 600’ü aştığı açıklandı.

ABD Başkanı Donald Trump, İran'a askeri harekat tehdidinde bulunması sonrası Tahran yönetiminin kendisiyle müzakerelerde bulunmak istediğini söyledi.

Donald Trump, uçağı Air Force One'da gazetecilere yaptığı açıklamada, İran'ın kendisiyle temasa geçtiğini ve bir görüşme ayarlandığını ancak ABD'nin bu görüşme öncesi "harekete geçmek zorunda kalabileceğini" belirtti.

Trump, "Çok güçlü bazı seçenekleri değerlendiriyoruz" dedi ancak ayrıntı vermedi.

CBS'e konuşan bir Amerikalı yetkili, Trump'a İran'a askeri saldırı seçeneklerinin sunulduğunu söyledi.

BM GENEL SEKRETERİNDEN UYARI

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres ise İranlı yetkililere, ülkede devam eden protestolarda eylemcilere karşı "gereksiz ve orantısız güç kullanımından kaçınma" çağrısında bulundu.

Yazılı açıklamada, "Genel Sekreter (Guterres), İran İslam Cumhuriyeti'nin birçok yerinde İran yetkilileri tarafından protestoculara karşı uygulanan şiddet ve aşırı güç kullanımıyla ilgili raporlardan şok olmuştur. Bu olaylar sonucunda son günlerde çok sayıda kişi hayatını kaybetmiş ve daha birçok kişi yaralanmıştır. İran halkı şikayetlerini barışçıl şekilde ve korkusuzca ifade edebilmelidir” denildi.

Açıklamanın devamında “Genel Sekreter, İran yetkililerini azami itidal göstermeye ve gereksiz veya orantısız güç kullanımından kaçınmaya çağırmaktadır. İletişim kanallarının yeniden kurulması da dahil olmak üzere ülkede bilgiye erişimi sağlayacak adımlar atılmalıdır” ifadelerine yer verildi.

PJAK: REJİM ADIM ADIM ÇÖKÜŞE GİDİYOR

Öte yandan Kürdistan Özgür Yaşam Partisi (PJAK), İran’da süren protestolara ilişkin yazılı bir açıklama yayımlayarak, İran rejiminin devam eden gösterilere karşı doğrudan katliam emri verdiğini ve halkın ayaklanmasının ülke genelinde kararlılıkla sürdüğünü vurguladı.

PJAK, İran’ın kuzeyinden güneyine, doğusundan batısına kadar pek çok kentte sokakların özgürlük talep eden halk ile baskıcı güvenlik güçleri arasında açık bir çatışma alanına dönüştüğünü kaydetti. Parti, protestoların büyüyen dalgasının rejimi çaresiz ve şaşkın bıraktığını, buna rağmen İslam Cumhuriyeti yöneticilerinin baskı ve şiddet politikalarında ısrar ettiğini dile getirdi. PJAK’a göre bu tutum, halkın öfkesini ve direncini daha da güçlendirdi; demokratik ve devrimci ayaklanmalar rejimi adım adım çöküşe sürüklüyor.

"Haber akışını engellenmek istiyorlar"

PJAK, hükümetin bu katliamları dünyadan gizlemek amacıyla interneti ve telefon hatlarını kestiğini, böylece dışarıya bilgi akışını tamamen engellemek istediğini ifade etti. Parti, İran ile dünya arasındaki iletişim kesilse bile halkın özgürlük sesinin susturulamayacağını vurguladı.

'İMKANLARIMIZI SEFERBER EDECEĞİZ'

Parti, Tahran, Karaj, İsfahan, Horasan, Lorestan ile Kürdistan’ın İlam, Kermaşan, Şabad, Gilan-e Gharb, Kamyaran, Salmas ve Hoy gibi birçok bölgesinde güvenlik güçlerinin halka doğrudan ateş açtığını ve çok sayıda sivili öldürdüğünü dile getirdi. PJAK, İran’ın bugün ateşin, ayaklanmanın ve kanın hâkim olduğu bir ülkeye dönüştüğünü ifade ederek, rejimin bu katliamları daha da genişletebileceği uyarısında bulundu.

Açıklamanın sonunda PJAK, İslam Cumhuriyeti rejiminin barbarca ve insanlık dışı uygulamalarını sert biçimde kınadı. Parti, İran genelinde özgürlük isteyen halkı desteklemek için tüm imkânlarını seferber edeceğini duyurdu.

PJAK, uluslararası kurumları bu katliamlar karşısında sessiz kalmamaya ve acil somut adımlar atmaya çağırdı, yurt dışında yaşayan İranlıları, özgürlük yanlısı tüm kesimleri ve vicdan sahibi herkesi İran halkının sesi olmaya davet etti. (DIŞ HABERLER)

İran Dışişleri Bakanı: Savaşa da müzakereye de açığızDünya