Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bakanlığı ve Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı (TÜSEB) işbirliğiyle geliştirilen Turkovac, 44 gönüllüyle düzenlenen birinci faz çalışması 5 Kasım 2020'de başlamıştı. ikinci faz çalışması 250 gönüllüyle Şubat 2021'de, üçüncü faz çalışması ise Haziran 2021'de başlamıştı.

Faz çalışmaları bitmeden ve sonuçları açıklanmadan, Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) tarafından Turkovac’a Aralık 2021’de acil kullanım onayı (AKO) verilmişti. 

Sağlık Bakanlığı'nın aşıyla ilgili hiçbir veriyi paylaşmadığını dile getiren TTB Genel Sekreteri Prof. Dr. Vedat Bulut,“Bunu özel bir şirket üretiyor. Bu özel şirketin kalite kontrol basamakları devlet tarafından sıkı denetlenmesi gerekiyor. Bunun yapılıp yapılmadığına dair bilgi yok. Şu anda kaç kişiye yapıldı, Turkovac? Bunun sayılarının verilmesi lazım” ifadelerini kullandı.

Diken’den Ayşegük Kasap’ın haberine göre; Turkovac aşısı hakkında birçok soru hala yanıt bekliyor. Yetkililerse sessizliğini koruyor.

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) sayfasına girip Turkovac verilerini inceledik. Yedi adet çalışma gözüküyor. Ama çalışmaların sonuçları yok.

Örneğin aşının faz 1 çalışma klinik deneme 1 Mart 2021 başlamış 15 Mart 2022 de tahmini bitiş tarihi. Ama 15 Mayıs itibariyle hala sonuçlar ortada yok.

Prof. Dr. Bulut başka bir olguya da dikkat çekti: “Bunu özel bir şirket üretiyor. Bu özel şirketin kalite kontrol basamakları devlet tarafından sıkı denetlenmesi gerekiyor. Bunun yapılıp yapılmadığına dair bilgi yok. Şu anda kaç kişiye yapıldı, Turkovac? Bunun sayılarının verilmesi lazım.

Eskiden Refik Saydam Hıfzıssıha Enstitüsü aşıları üretirdi, bir kamu kurumuydu. Ve bütün basamaklarına devlet hâkimdi. Çünkü bunlar stratejik ürünler. Stratejik ürünler olduğu için de bütün toplumu ilgilendiriyor. Türkiye’de uygulanmıyor ama örneğin TİKA vasıtasıyla Afrika’ya ve Orta Asya Cumhuriyetlerine gönderiliyor. Bu nedenle de belki 10 binlerce insan oralarda bu aşıları oluyor. Ama kalite kontrol basamaklarının bilinmesi lazım. Bu konuda bir belge yayımlandı mı? Devlet tarafından bir denetleme yapıldı mı? Örneğin bant üretimde üretimin basamaklarında denetimci olması gerek. Var mı? Bilinmiyor.”

Turkovac ilk önce sadece şehir hastanelerinde uygulanmaya başlamış uzun süre aile sağlık merkezlerinde (ASM) uygulanmamıştı. Şimdi ASM’lerde de var. ASM’lerde Turkovac’a olan talebi sorduğumuzda da “Elimizde aşı var ama talep olmadığı için islem yapmıyoruz” yanıtını aldık. Bununla birlikte ASM’lerde genel anlamda hiçbir aşıya talep olmadığını da öğrendik.