ARTI GERÇEK - Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) açıkladığı işgücü verileri haziran ayında hem istihdamın arttığını hem de işgücünün gerilediğini gösterdi. Böyle olunca resmi işsizlik verisi haziranda rekor düşüş kaydetti. Resmi verilerdeki düşüşün perde arkasını ekonomistler ve siyasiler yorumladı.

TÜİK'in açıkladığı verilere göre, mayıs ayındaki tam kapanmayı takip eden ve ekonominin açıldığı haziran ayında işsizlik bir önceki aya göre 2,5 puan düşüşle yüzde 10,6 oldu.

Haziran ayında açılma olduğu için beklendiği üzere ekonominin farklı sektörlerinde istihdam artışları gerçekleşti. Verilere göre haziranda ekonomide 602 bin istihdam artışı yaşandı. Hizmet sektörünün toparlanma ayında istihdam artışında ilk sırada 296 bin ile sanayinin yer alması dikkat çekti.

Prof. Dr. Hayri Kozanoğlu, "TÜİK’ten yine gariplikler! Haziran ayında işsiz sayısı 772 bini erkek, 823 bin azalmış. Açıklamalarla daha çok kişi özellikle turizm ve ağırlama sektöründe iş bulabiliyor olabilir. Peki aynı dönemde 222 bini erkek, 344 bin kişinin istihdamdan çekilmesi hangi mantıkla açıklanır?

Daha doğrusu şu: Nüfus 87 bin artarken, işgücüne dahil olmak isteyenler 222 bin azalıyor. Dolayısıyla ikisinin toplamı 309 bin kişi işgücü piyasasından çekiliyor. Çalışacak yaştaki erkek sayısı 40 bin artıyor, çalışmak isteyenler 344 bin azalıyor, 384 bin kişi piyasadan çekiliyor" dedi.

Ekonomist Mustafa Sönmez, "Haziranda işsizlikte düşüş. Dar tarınmlı işsizlik yüzde 10,6'ya düşerken geniş tanımlı işsizlik de 5 puan azalmayla yüzde 22,4'e düşmüş görünüyor. TÜİK, haziranda istihdamın mayısa göre 602 bin arttığını, işsiz sayısının da 823 bin azalarak 3 milyon 339 bine indiğini açıkladı.

Pandemideki kapanmaların ardından ekonomide göreli canlanma istihdam artışı getirmiş görünüyor. TÜİK'e göre, haziranda 602 bin kişiye iş yaratıldı. Tarımda 163 bin, sanayide 296 bin, inşaatta 8 bin, hizmetlerde 136 bin istihdam artışı gerçekleşti" değerlendirmesi yaptı.

Sönmez, ayrıca, "Pandeminin de etkisiyle tırmanan işsizlik hem dar hem geniş anlamda, "normalleşme" ile birlikte görece geriledi. Geniş tarımlı işsizlik 2021 başında yüzde 30'larda iken yıl ortasında ancak yüzde 22'ye inebildi" dedi.

CHP Genel Başkan Yardımcısı Veli Ağbaba, "TÜİK, ekonomiyi kâğıt üstünde iyileştirmeye kararlı. TÜİK'e göre haziranda istihdam mayısa göre 602 bin kişi artmış, işsiz sayısı da 823 bin kişi azalıp 3 milyon 339 bin olmuş. Türkiye’de işsizler sabah uyandığında bir anda kendilerini iş bulmuş olarak gördüler" ifadelerini kullandı.

HDP Ekonomiden Sorumlu Eş Genel Başkan Yardımcısı Garo Paylan, "TÜİK iş arayan 3 milyonu işsiz sayıp, iş aramaktan umudunu kaybetmiş 7 milyon yurttaşımızı işsiz saymayınca, “İşsizlik oranı yüzde 10,6’ya düştü” diyor. Ama acı gerçek: Türkiye’de 28 milyon kişi çalışırken, aynı nüfusa sahip Almanya’da 45 milyon kişi çalışıyor!" dedi.

Bloomberg HT yayınına katılan Koç Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Kamil Yılmaz, verilerdeki düşüşü şöyle değerlendirdi:

"Haziranda güçlü bir istihdam artışı bekliyorduk ama bu kadar güçlü bir gerçekleşme beklemiyorduk. Benim beklentim işsizliğin yüzde 11’lerde olması yönündeydi. Mayısta kapanmalar olduğu için haziran ayında bir önceki aya göre istihdam artışı bekleniyordu. Tabii işsizlik oranında pay kadar paydaya da bakmak gerekiyor. İstihdam artarken işgücüne katılım neden düşüyor? Tersine ekonominin açıldığı bir ayda bunun artmasını beklersiniz."

Kültür Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Sinan Alçın ise işsizlik oranındaki bu sert harekette istihdamdaki kümülatif artışla birlikte TÜİK'in verilerdeki son metodoloji değişikliğinin de etkileri olduğuna dikkat çekti. Alçın, yeni metodoloji dolayısıyla geriye doğru yeteri kadar veri birikmediğini, aylık gerçekleşmede sert hareketler olabildiğini, bunlara da ciddi revizyonlar geldiğini söyledi.

Öte yandan, Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Cemil Ertem ise, "Haziran ayı işsizlik verileri,büyümenin diğer öncü verileri gibi,hızlı ve güçlü toparlanmanın yılın geneline yayılacağını gösteriyor. İhracatın rekabetçi yükselişi sanayiyi ve istihdamı destekliyor. İstikrar bunun sürmesidir. Başka yerde istikrar aramayalım" diye yazdı.