Freedom House raporu: Türkiye yine interneti 'özgür olmayan' ülkeler arasında

Freedom House raporu:  Türkiye yine interneti 'özgür olmayan' ülkeler arasında
Yayınlanma:
A+ A-
Freedom House, 'İnternette Özgürlük 2023' raporunu yayınladı. 70 ülkeden Türkiye dahil 29'unda internette insan hakları koşullarının kötüleştiği açıklandı. Türkiye 100 üzerinden 30 puanla yine interneti 'özgür olmayan ülkeler" arasında yer aldı.

Artı Gerçek - ABD merkezli düşünce kuruluşu Freedom House her yıl hazırladığı, “Freedom on the Net (İnternette Özgürlük)” raporunun yenisini yayınladı. Bu yıl “İnternette Özgürlük 2023: Yapay Zekanın Baskıcı Gücü” adını verdiği raporda Freedom House 70 ülkenin değerlendirmesini yaptı. Türkiye geçen yıllarda olduğu gibi yine internetin "özgür olmadığı ülkeler" arasında yer aldı.

'KÜRESEL İNTERNET ÖZGÜRLÜĞÜ 13'ÜNCÜ KEZ GERİLEDİ'

"Küresel internet özgürlüğü 2023 yılında üst üste 13'üncü kez geriledi" denilen raporda "70 ülkeden 29'unda internette insan hakları koşulları kötüleşirken, sadece 20 ülkede genel kazanımlar kaydedildi. Üst üste 9'uncu kez Çin internet özgürlüğü açısından en kötü koşullara sahip ülke oldu" dedi. İzlanda ise bir kez daha en iyi performansı sergileyerek ‘en özgür ülke’ statüsünde yer aldı.

Raporda internet özgürlüğü açısından en büyük düşüşün İran'da yaşandığı onu sırasıyla Filipinler, Belarus, Kosta Rika ve Nikaragua'nın takip ettiği belirtilirken," Proje kapsamındaki ülkelerin dörtte üçünden fazlasında insanlar sadece kendilerini internette ifade ettikleri için tutuklanmakla karşı karşıya kaldı. Ve 41 ülkede hükümetler siyasi, sosyal ya da dini içerikleri sansürleme yoluna gitti" dendi.

İzlanda ise bir kez daha en iyi performansı sergileyerek ‘en özgür ülke’ statüsünde yer aldı.

İNTERNET KULLANCILARININ ÇOĞU BASKICI BİR ATMOSFERDE YAŞIYOR

Rapora göre yaklaşık 4,9 milyar insanın internete erişimi var. Freedom House tahminlerine göre bunların yüzde 78'i bireylerin siyasi, sosyal ya da dini konularda içerik paylaştıkları için tutuklandığı ya da hapsedildiği ülkelerde yaşıyor. Yüzde 68'i yetkililerin çevrimiçi tartışmaları manipüle etmek için hükümet yanlısı yorumcuları görevlendirdiği ülkelerde, yüzde 67'si Haziran 2022'den bu yana bireylerin çevrimiçi faaliyetleri nedeniyle saldırıya uğradığı ya da öldürüldüğü ülkelerde, yüzde 66'sı siyasi, sosyal veya dini içerik barındıran internet sitelerinin engellendiği ülkelerde, yüzde 54'ü sosyal medya platformlarına erişimin geçici veya kalıcı olarak kısıtlandığı ülkelerde ve yüzde 46'sı yetkililerin genellikle siyasi nedenlerle internet veya mobil ağ bağlantısını kestiği ülkelerde yaşıyor.

TÜRKİYE YİNE İNTERNETİN 'ÖZGÜR OLMADIĞI' ÜLKELER ARASINDA

Rapor incelenen 70 ülkeden 17'sinde internetin "özgür", 32 ülkede "kısmen özgür", 21 ülkede ise "özgür olmadığını" duyurdu. Türkiye geçen yıllarda olduğu gibi çeşitli kategorilerin değerlendirildiği hesaplamada internetin özgür olmadığı ülkeler” listesine dahil oldu. Raporda, internet kullanımı "Erişim Önündeki Engeller", "İçerik Sınırlamaları" ve "Kullanıcı Hakları İhlalleri" başlıkları altında incelendi. Türkiye, "Erişim Önündeki Engeller" başlığında 25 üzerinden 12 puan, "İçerik Sınırlamaları" başlığında 35 üzerinden 10 puan ve "Kullanıcı Hakları İhlalleri"nde 40 üzerinden 8 puan alarak, 100 üzerinden 30 puanla "özgür değil" kategorisinde yer aldı.

Raporun Türkiye ile ilgili kısmında ise şu ifadelere yer verildi:

"Türkiye'de internet özgürlüğü son 10 yılda giderek azaldı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve iktidardaki Adalet ve Kalkınma Partisi sansürü artıran ve çevrimiçi konuşmayı suç haline getiren çeşitli yasaları yürürlüğe koydu. Yeni Dezenformasyon Yasası yürürlüğe girdi. Bu yasa, internet de dahil olmak üzere yanlış olduğu düşünülen bilgilerin yayılmasına hapis cezası getiriyor. Mayıs 2023 seçimleri öncesinde Dezenformasyon Yasası, siyasi muhalefet üyelerinin yanı sıra eleştirel gazetecileri susturmak için kullanıldı. Sansür yaygın ve yüzlerce internet sitesi, çevrimiçi makale ve sosyal medya paylaşımı engellenmiş veya kaldırılmıştır. Çevrimiçi trol ağları sıklıkla hükümet yanlısı dezenformasyonu güçlendirmekte ve gazeteciler, aktivistler ve sosyal medya kullanıcıları çevrimiçi içerikleri nedeniyle yasal suçlamalarla karşı karşıya kalmaya devam etmekte."

TÜRKİYE 10 YILLIK DÖNEMDE 15 PUAN GERİLEDİ

Freedom House için raportörlük yapan Gürkan Özturan VOA Türkçe’ye yaptığı açıklamada, son 10 yıllık dönemdeki en sert düşüşün yaşandığı ülkelere bakıldığında, Türkiye’nin 15 puanlık düşüşle, 30 puanı düşen Myanmar ve 19 puan düşen Rusya’nın hemen ardında Venezuela ve Uganda ile birlikte yer aldığını belirtti.

Özturan ayrıca "Bu yıl dünya çapında 20 ülkede internet alanında özgürlük alanında bir genişleme gözlemlenirken, Türkiye’nin de aralarında bulunduğu 29 ülkede ise gerileme tespit edildi. Dünya genelinde de maalesef otoriter baskı sonucu internet özgürlüklerinde bir daralma yaşanıyor" dedi.

2023 YILINDA TÜRKİYE'DE YAŞANAN KRİTİK GELİŞMELER

Freedom House raporunda Türkiye'de 1 Haziran 2022 ile 31 Mayıs 2023 tarihleri arasında internet özgürlüğünü gerileten kritik gelişmeler ise şu şekilde sıralandı:

  • Sosyal medya ve iletişim platformları, Kasım 2022'de İstanbul'da meydana gelen bir bombalı saldırının ardından ve Şubat 2023'te meydana gelen iki büyük depremin ardından engellendi.
  • Mayıs 2023 genel seçimleri öncesinde yetkililer çevrimiçi içerikleri kaldırdı, hükümet yanlısı dezenformasyon yaydı ve internet kullanıcılarına cezai yaptırımlar uyguladı .
  • Ekim 2022'de yürürlüğe giren Dezenformasyon Yasası, çevrimiçi konuşmayı suç haline getiren, çevrimiçi gizliliği kısıtlayan ve sansürü artıran hükümler içermekte.
  • Seçim döneminde bazı siyasi muhalif siteler siber saldırılara maruz kaldı.

(DIŞ HABERLER)

Öne Çıkanlar