Remzi BUDANCİR


ARTI GERÇEK- Malatya'da AKP'li Yeşilyurt Belediyesi'nin ‘Çevreye Duyarlı Bireyler Yetiştirmek Projesi’ kapsamında Almanya'da gönderdiği 45 kişiden 43'ünün geri dönmemesinin ardından başlayan “Gri Pasaportla insan” kaçakçılığı tartışmaları devam ediyor. Olayın merkezinde AKP'li Bingöl'ün Servi ilçesi eski Belediye Başkanı Ali Ayrancı olduğu ifade ediliyor. Geçişlerin Bingöl’den yoğun olması dikkatleri bu kente çevirmiş durumda.

BİNGÖL'DEN YURT DIŞINA BU KADAR YOĞUN GEÇİŞİN OLMASININ NEDENİ NEDİR?

Bingöl’den yurt dışında bu kadar yoğun geçişin olmasının nedeni nedir? Dört bir yanı dağlarla çevrili, temel geçim kaynağı hayvancılık olan Bingöl’den Almanya’ya geçiş süreci ise 1971’e dayanıyor. 1971'de yaşanan depremde Bingöl yerle bir oldu. Çok sayıda can kaybı yaşandı. Depremin ardından çok sayıda kişi işçi statüsü ile Almanya’ya kabul edildi. Almanya'ya gidenleri yakınları izledi.

1990’LARDAN SONRA GEÇİŞLER ARTTI

1970-80 döneminde az olan geçişler 1990’lı yıllarda yoğunluk kazandı.  90’lı yıllarda Bolu Komando Tugayı’nın katılımı ile birinci ve ikinci Murat operasyonlarının çoğu bu kentin kırsalında yaşandı. Çok sayıda köy yakıldı, sayısız gözaltı ve tutuklamalar, faili meçhul cinayetler yaşandı. Temel geçim kaynağı olan hayvancılık bitme noktasına geldi, insanlar kentlere akın etti. Bu tarihin ardından genç nüfusunun yüzde 70’i Almanya’ya geçmeye başladı. Almanya’ya geçişlerde yoğunluk olunca insan kaçakçılığı olağan hale geldi.

PARA ÖDEMESİ İÇİN 'YEDİEMİN SİSTEMİ'

Almanya’ya geçişlerin yoğun olduğu kentte ücretler nasıl ödeniyor? Ödemeler evrak üzerinden yapılmadığı için karşılıklı güven sorunu var. Şebekenin parayı alıp kişiyi adrese ulaştırmama durumu olacağı gibi, Almanya’ya ulaşan birinin parayı vermeme durumu da olabilir. Bu sorunu çözmek için “Yediemin Sistemi” oluşturmuş. Bu işleyiş için merkezde tarafların güveneceği bir kuyumcu belirleniyor. Almanya'ya giden kişi nereye ulaşmak istediğini söylüyor, götüren kişi de o adrese ulaştıracağını taahhüt ediyor. Belirlenen ücret (Genelde 6-8 bin Euro arası) kuyumcuya bırakılıyor. Giden kişi belirlenen adrese ulaşınca, para, götüren kişiye teslim ediliyor.

BABASINI GÖRMEYEN ÇOCUKLAR, EŞLERİNİ BEKLEYEN KADINLAR

Bingöl’de hemen hemen herkesin Almanya’ya geçiş ile ilgili bir hikâyesi mutlaka var. Her aileden en az 5-6 kişi Almanya’da bulunuyor. Kentin ekonomisi yurt dışına bağlı... 30 yaşına gelip Almanya'da olan babası ile fiziksel olarak görüşemeyen çocuklar, 30 yıldır eşlerinden ayrı olan kadınlar var. Almanya’da Bremen ve Hamburg başta olmak üzere birçok kentte Bingöllüler mahallesi oluşmuş durumda.

GEÇİŞ TARİFESİ 5 BİN, KOMİSYON 500 EURO

Yurt dışına geçişler, yıllardır önemli bir sektör oluşturuyor. 2000’li yılların başında Almanya’ya geçiş İstanbul üzerinden oluyordu. İşi yapan asıl kişiler İstanbul’da Topkapı’da bulunan bir otelde kalır, onların yerelde belirledikleri komisyoncular aracılığıyla çalışma yapılırdı. Almanya'ya kaçak geçiş için 5 bin Euro ücret belirlenir, yerelde giden kişileri toplayanlara ise kişi başı 300 ile 500 Euro komisyon ödenirdi. Ancak günümüzde gri pasaportla geçişler olaya farklı bir boyut kazandırdı. Belediyeler üzerinden dernekler aracılığı ile kara yolu ile yapılan bu geçişlerden Bingöl’de herkesin haberi var.

Geçmişten günümüze Almanya’ya geçişlerin normal karşılandığı kentte, bu yöntemle geçişler normal karşılanıyor.

'İNSANLAR MERİÇ NEHRİNDE Mİ BOĞULSUN?'

Bingöl’de konuştuğumuz hemen herkes bu konuyu biliyor. Birçoğunun tanıdığı, yakın dönemde bu yöntemle Almanya’ya geçmiş. Ailelerin kaygısı Almanya’ya giden yakınlarına gri pasaport olayı nedeniyle iltica hakkı verilmemesi. Bu işin fazla kurcalanmasını istemeyenler kadar, konunun gündemde olmasından rahatsız olanlar da var. Kentte konuştuğumuz bir esnaf eskiden gidişlerin daha zor olduğunu hatırlatarak, “İnsanlar aç, geçinemiyor. Bırakın millet bu şekilde kendine rahat gitsin. İnsanlar gidip Meriç Nehri'nde mi boğulsun? Ne güzel böyle rahat rahat gidiyorlar” diye konuştu.

ALMANYA’YA GEÇENLER NASIL OTURUM ALIYOR?

Almanya’da birkaç yıl kaldıktan sonra yakalanarak Bingöl’e dönen bir genç,  Almanya’ya geçiş gibi, orada oturum izninin alınmasında da şebekelerin olduğunu anlattı. Gencin anlattığına göre her iki şebekenin görevleri ayrı. Biri Almanya'ya götürürken, diğer şebeke de orada oturum sorununu çözüyor.

'İLTİCA İÇİN ÜLKEYE KAÇAK GİRİŞ YAPMAN GEREKİYOR'

Son günlerde gündemde olan gri pasaportla yapılan geçişler. “Gri pasaportla Almanya’ya geçenler iltica başvuruları kabul ediliyor mu” sorusuna, “Hayır kabul edilmez. Kaldı ki gri pasaportla ülkeye girenler kayıtta bulunuyor. Başvuruda bulunduğu gibi gri pasaportla gediği anlaşılır. Öncelikle ülkeden çıkış yapması gerekiyor. Ülkeden çıkış yapmışsa sistemde çıktığı görülür. O zaman kaçak yollarla geldiğini anlatır ve iltica başvurusunda bulunur. İltica başvurusunda bulunabilmesi için öncelikle pasaportun çıkması gerekiyor. O şekilde de yapıyorlar” cevabını verdi.

'SÜRESİZ OTURUM 15 BİN, BULGARİSTAN OTURUMU 2 BİN EURO'

Pasaportun çıkması başvurunun kabul edileceği anlamına gelmez. İnandırıcı bir hikâyenin de anlatılması gerekiyor. “Bu konuda risk yaşanması durumunda ne yapılır” sorusuna “O zaman oturum şebekesi devreye giriyor” deyip başlıyor anlatmaya: “O şebekeler kaçak geçişlerle ilgili değil. Oturumları hallediyorlar. Oturumun süresi ya da ülkene göre fiyat artıyor. Örneğin, Bulgaristan oturumu 2 bin Euro’ydu, Almanya’nın daha yüksek. Ben süresiz oturum aldım, 15 bin Euro ödedim. Anlaştığım kişiler ile direk oturumun verildiği daireye gittik. İşlemler yapılmıştı. Alman memur verdi bana. Sonra başka bir olayla ilgili yargılandım, sınır dışı edildim.”

'SADECE BELEDİYELER DEĞİL, DİĞER KURUMLAR ÜZERİNDEN DE GİDENLER VAR'

Kentte konuştuğumuz kişiler geçişlerin sadece belediyeler üzerinden değil, diğer kurumlar üzerinde de olduğunu aktardı. Folklor ekibi olarak gidenler kadar, spor etkinliği için gidenler de olduğu  anlatıldı. Gidenlerin çeşitli derneklerin etkinliğine dahil edildiğini anlatan bir genç, “Her şekilde gidenler var. 20 yaşındaki biri lise öğrencisi olarak götürüldü. Şimdi Almanya’da. Sadece Bingöl’den değil, birçok kentte gidenler var. 2016’dan bu yana bu şekilde (Gri pasaport) gidenlerin olduğunu herkes biliyor” dedi.