ARTI GERÇEK - Yeniçağ gazetesi yazarı Prof. Dr. Esfender Korkmaz, bugünkü yazısında, "Toplumda iktisat mantığına uymayan düşük faiz yüksek kur politikasına karşı endişe ve tepki var. Farkı yorumlar yapılıyor. Açıklanan gerekçelerin tersi gerçekleşince bu defa insanların aklına yukarıdaki soru geliyor. Bir soru da; kurların bu kadar artırılmasının nedeni, '128 milyar dolar nerede'nin bir cevabı olabilir mi?" diye sordu.

Korkmaz'ın yazısında yer alan değerlendirmeler şöyle:

"Bugüne kadar Cumhurbaşkanı'nın ve Merkez Bankası Başkanı'nın açıklamalarından, kur artışı istenmesinin nedenlerini tartışmak gerekir.

1. Enflasyon hesabı ters tepti.

Cumhurbaşkanı'nın düşük faiz ısrarındaki temel tezi "faiz sebep enflasyon sonuçtur'' gerçekleşmedi. 2018 kur şokunda TÜFE yüzde 25, Yİ-ÜFE yüzde 46 oldu. Şimdi TÜFE yüze 20 ve Yİ-ÜFE yüzde 45'tir. Yani negatif faizin enflasyonu düşürmediğini tersine artırdığını yaşıyoruz. Tersini yaşadığımız bir teze doğru diyemeyiz.

2. TCMB Başkanı 'Merkez Bankası kuru gözetmez, piyasa belirler' diyor. Aslında da Merkez Bankası yasasında, bankanın yalnızca TL'yi gözeteceği yazıyor.

Ama dalgalı kur sisteminde, kurlarda aşırı hareket ve istikrarı bozucu etkiler olduğunda; Fed dahil, merkez bankaları döviz alır ve satar. izim Merkez Bankası da bunu yapıyordu ama ne olduysa '128 milyar dolar' olayında oldu ve şimdi TCMB, net rezervleri ekside olduğu için dövize müdahale edemiyor.

3. Hükümet seçim ekonomisi uyguluyor.

Negatif reel faiz, kredi talebini artırmak, tüketimi artırmak, yatırım ve üretimi artırmak istiyor. Bu durumda istihdamın artacağını düşünüyor. Ayrıca beklediği negatif reel faizin konut satışlarını artırması ve piyasanın canlanmasıdır.

Merkez Bankası verilerine göre, son haftada bankaların verdikleri ihtiyaç ve tüketici kredileri yüzde 25'tir. Gösterge faizi yüzde 15, toplam TL üzerinden mevduata uygulanan ortalama faiz oranı da yüzde 15,64'ti. Yani bankalar topladıkları fonların üstüne yüzde 50-60 kâr koyarak satıyor. TCMB faizi düşürüyor; bankalar kredi faizini düşürmüyor. Konut kredileri dışında kredi faizleri yüksektir.

Buna karşılık negatif faiz aynı zamanda, talep artışı yoluyla enflasyonu da artırır. Dahası yatırım ortamı olmayınca, yatırımlar artmaz. Üretim talep kadar artmaz ve bu defa arz-talep dengesi daha çok bozulur.

Yine negatif faiz, kur artışlarına neden olur. Kur artışı ithal girdinin daha pahalı olmasına neden olur. Türkiye'de ihracat malı üretiminde yüzde 70, genel üretimde ortalama yüzde 45 ithal girdi kullanılıyor. Bu defa kur artışları hem ithalatın finansmanını artırıyor, hem de maliyet yoluyla enflasyonu artırıyor.

Dahası ara malı ve ham madde girdi ithalat yapamayan bir Türkiye üretim yapamaz ve daralma yaşar.

4. Cari açığı düşürmek.

Kur aşırı artar ve satın alma gücü düşerse, cari açık azalır. Ama sorun girdi ithalatını azaltarak, dış ticaret açığını düşürmektir.

Ağustos-Eylül aylarında altın fiyatlarında gerileme nedeni ile altın ithalatı düştü. Ödemeler dengesi geçici olarak cari fazla verdi. Ancak eğer altın hariç ihracat ve ithalat rakamlarına bakarsak, her iki ayda da ithalat artışı ihracat artışından daha yüksek oldu. Yani girdi ithalatı ve dış ticaret açığı devam ediyor. Girdi ithalatı için dövize ihtiyaç var.

5. İktidar yüksek kuru siyasetin finansman aracı olarak mı kullanıyor?

Toplumda iktisat mantığına uymayan düşük faiz yüksek kur politikasına karşı endişe ve tepki var. Farkı yorumlar yapılıyor. Açıklanan gerekçelerin tersi gerçekleşince bu defa insanların aklına yukarıdaki soru geliyor.

Bir soru da; kurların bu kadar artırılmasının nedeni, '128 milyar dolar nerede'nin bir cevabı olabilir mi?

Mart 2021'de patlayan 128 milyar dolar olayında kamu bankaları eliyle döviz satıldı. Mart ayında bir dolar 7,6836 TL idi. Şimdi 11,2850'dir. Martta kamu bankalarından bir milyon dolar alan birisi, kasımda 3 milyon 601 bin lira kazanmış oldu.

Kamu-özel iş birliği yolu ile yapılan yatırımlar, hem talep hem de dolar garantilidir. Yasa çıkararak sözleşmelerde dövizi kaldıran bir iktidar, neden kamu-özel iş birliği yoluyla yapılan ihaleleri dolar üstünden yapıyor. Kur artışı en fazla kamu-özel iş birliği müteahhitlerine yarıyor."